उन्हाळी : (उधडी हिं. सरफोंका गु. सरपुंखो क. फंकी, काग्‍गिफणिके सं. शरपुंखा, प्लीहारी इं. पर्पल गोट्स र्‍यू लॅ. टेफ्रोसिया पुर्पुरिया कुल- लेग्युमिनोजी). ही सु. ३०–६० सेंमी., उंच, बहुवर्षायू (अनेक वर्षे जगणारी) व पसरट फांद्यांची ⇨ ओषधी  मलायात व भारतात सर्वत्र, जंगलांच्या, रस्त्याच्या किंवा शेतीच्या कडेने उघड्यावर आढळते. पाने संयुक्त, पिसासारखी, एकांतरित (एकाआड एक) विषमदली, ५–१० सेंमी. लांब उपपर्णे आराकृती दले ११–२१, संमुख (समोरासमोर), भाल्यासारखी परंतु तळाशी अरुंद, टोकास रुंद व खालून लवदार. फुले पानांसमोरच्या विरळ मंजरीवर ऑक्टोबर जूनमध्ये येतात ती पतंगरूप [→ फूल लेग्युमिनोजी, पॅपिलिऑनेटी] असून मोठी पाकळी लाल व खाली लवदार असते. शिंबा (शेंग) अरुंद, ३–४·५ सेंमी. लांब, थोडी वाकडी, बारीक व टोकदार आणि तीत पाच सहा बिया असतात.

मूळ अग्‍निमांद्यावर व जुनाट अतिसारावर घेतात ताज्या मुळाच्या सालीचे पीठ मिरीबरोबर गोळी करून घेतल्यास हट्टी शूलावर उपयुक्त ही वनस्पती रक्तशोधक (रक्त शुद्ध करणारी), बलप्रद व सारक आहे. फ्रेंच गिनीत मत्स्यविषाकरिता वापरतात. बिया खाद्य व उंदरामुळे होणाऱ्या विषबाधेवर गुणकारी.

परांडेकर, श. आ.