जयगड: रत्नागिरीजिल्ह्यातीलएकचांगलेबंदर. लोकसंख्या२,४७६ (१९६१). हेमुंबईच्यादक्षिणेससु. १६०किमी. वरत्नागिरीच्याउत्तरेससु. ६५किमी. आहे. हेबंदरजयगडखाडीवरशास्त्रीनदीच्यामुखाशीअसूनकिनारीवाहतुकीसाठीपूर्वीपासूनउपयोगातआहे. हेसुरक्षितबंदरआहे. मालाचीचढउतारआणिप्रवासीवाहतूकयांकरितानवीनधक्काबांधण्यातयेणारआहे. तसेचजहाजांच्यामार्गदर्शनासाठीपाण्याततरतेदिवेठेवण्यातयेणारआहेत. येथीलदीपगृहाचादिवा२१किमी. वरूनहीदिसतो. येथीलनिर्यातीतगूळआणिजळाऊलाकूडयांचावआयातीततांदूळवमीठयांचासमावेशअसतो.

समुद्रकिनाऱ्यालालागून६१मी. उंचटेकडीवरजयगडकिल्लाअसूनपायथ्याशीहीविस्तृतक्षेत्रावरतटबंदीआहे. हाकिल्लाविजापूरकरांनीसोळाव्याशतकातबांधला. बराचभागशिवाजीनेहीबांधला. १७१३मध्येहाकिल्लावबंदरकान्होजीआंग्रेयांच्याताब्यातहोते. पेशवाईनंतरतीदोन्हीइंग्रजांनीघेतली. किल्ल्यातदोनइमारतीआहेत. गावातप्राथमिकवमाध्यमिकविद्यालयेआहेत.

कांबळे, य. रा.