पिनँग : मलेशियाच्यापिनँगराज्याच्याराजधानीचेठिकाणवएकखुलेबंदर. जॉर्जटाउनयाहीनावानेहे ओळखले जातअसले, तरी प्रामुख्यानेशहरातीलव्यापारपेठेलाचउद्देशूनतेवापरलेजाते. हेमलेशियाच्यामुख्यभूमीपासूनवायव्येसपाचकिमी. वरअसलेल्यापिनँगयाडोंगराळबेटाच्याईशान्यकिनाऱ्यावरवसलेआहे. हे मलेशियातीलदुसऱ्याक्रमांकाचेमोठेशहरअसून, त्याचीलोकसंख्या २,७०,३७८ उपनगरांसह३,३२,१२८ (१९७०) आहे. १७८६मध्येकेडाहच्यासुलतानाकडूनपिनँगबेटब्रिटीशईस्टइंडियाकंपनीच्याताब्यातआले. तत्कालीनभारत–चीनसमुद्रमार्गावरया बेटाचे लष्करी वव्यापारी महत्त्वओळखूनब्रिटीशकॅ. फ्रान्सिसलाइटयानेतेथेया शहराचीउभारणीकेली. दक्षिणेकडीलउथळसमद्रमार्गटाळण्यासाठीसामान्यपणेपिनँगसामुद्रधुनीतूनचजहाजवाहतूकअधिकहोते. हेशहरयासामुद्रधुनीच्या उत्तरटोकाशीवसलेलेअसल्याने साहजिकचत्याचेमहत्त्ववाढले. पुढे सिंगापूरच्या विकासानंतरपिनँगचे लष्करी वव्यापारी महत्त्वकमी झाले. सिंगापूर–बँकॉकरस्ता वलोहमार्गयांचाफाटापिनँगलाजातअसूनसामुद्रधुनीपलीकडेमलेशियाच्यामुख्यभूमीवरीलप्राईवबटरवर्थशी फेरी वाहतूकचालते. येथेआंतरराष्ट्रीयविमानतळहीआहे. येथे चिनीव्यापाऱ्याचीसंख्या अधिकअसूनत्यांखालोखालभारतीयवमलायी व्यापारी आढळतात. १९६७ मध्ये येथे वांशिक दंगल उसळली होती.

मलायी लोकांची वैशिष्टयपूर्ण झोपडी, पिनँग.

कथिल-प्रगलन, साबणकारखाने, भातसडण्याच्या वखोबरेलतेलाच्या गिरण्या, वेताच्या वबांबूच्या वस्तूंचीनिर्मिती इ. उद्योगधंदे येथे चालतात. आसमंतातरबर, नारळ, ऊस, अननस, मसाल्याचे पदार्थयांचेउत्पादनहोते. याबंदरातूनमुख्यत: कथिल, रबर, सुपारी, खोबरे वखोबऱ्याचे तेल, मसाल्याचे पदार्थयांचीनिर्यातकेली जाते. येथेशंभरांवरपॅगोडेवमंदिरेअसूनत्यांतीलप्रसिध्दसर्पमंदिरातजिवंत सापसोडलेले आहेत. येथीलसेंट जॉर्जचर्च (१८१७), कॉर्नवॉलिसकिल्ला या वसाहतकालीनवास्तू आणि १०,०००बुध्दमूर्तीअसलेलाबॅन हूडपॅगोडा इ. प्रेक्षणीयआहेत. येथे पिनँगविद्यापीठअसूनपश्चिमेस६·५किमी. वरीलनिसर्गरम्यपिनँगटेकडी (८३०मी.) पर्यटनकेंद्र म्हणूनउल्लेखनीयआहे.

चौधरी, वसंत

वि ९-४५