व्हॅटिकन सिटी : (स्टेट ऑफ द व्हॅटिकन सिटी), स्वतंत्र राष्ट्राचा दर्जा असलेले जगभरच्या रोमन कॅथलिक पंथाचे मुख्य धर्मपीठ. जगातील सर्वांत लहान व स्वतंत्र असे हे राष्ट्र आहे. क्षेत्र सु.४४ हेक्टर. लोकसंख्या ९०० (इ. स. २०००). इटलीची राजधारी ⇨ रोम या शहराच्या वायव्य भागात टायबर नदीच्या पश्चिम काठावरील व्हॅटिकन टेकडीवर व्हॅटिकन सिटी आहे. ते रोम शहराने सर्व बाजूंनी वेढलेले आहे. रोमन कॅथलिक चर्चचे हे आध्यात्मिक व प्रशासकीय केंद्र आहे. आग्नेयेकडील सेंट पीटर्स स्क्वेअर (पिऍझा सॅना पिएत्रो) हा चौक वगळता व्हॅटिकन सिटीच्या इतर सर्व बाजूंनी मध्ययुगीन व प्रबोधनकालीन उंच तटबंदी आहे. व्हॅटिकन सिटीला एकूण सहा प्रवेशद्वारे असून त्यांपैकी पिऍझा, सेंट पीटर्स चर्चच्या दर्शनी भागातील आर्च ऑफ द बेल्स व उत्तर बाजूचे वस्तुसंग्रहालयाकडील प्रवेशद्वार ही तीन प्रवेशद्वारे लोकांसाठी खुली ठेवण्यात आली आहेत.

इटलीबरोबर ११ फेब्रुवारी १९२९ रोजी झालेल्या लॅटरन करारानुसार तत्कालीन फॅसिस्ट शासनाने व्हॅटिकन सिटीच्या सार्वभौमत्वास मान्यता दिली. त्यामुळे सु. ६० वर्षांपूर्वीपासून अनिर्णित असलेला हा ‘रोमन प्रश्न’ निकाली निघाला. व्हॅटिकन सिटीची सर्व घटनात्मक सत्ता पोपच्या हाती असली, तरी पोप प्रामुख्याने आध्यात्मिक व धार्मिक स्वरूपाच्या काऱ्या अधिक व्यस्त असतात. प्रशासकीय सत्ता गव्हर्नरकडे असते. मंत्रिमंडळ सदस्यांची नियुक्ती पोपकडून करण्यात येते. गव्हर्नर व मंत्रिमंडळ पोपला जबाबदार असते.

व्हॅटिकन सिटी

विख्यात सेंट पीटर्स स्क्वेअर व चर्च , विहंगम दृश्य