पिसारी पतंग (एक्लेलास्टीस अटोमोसा)

पिसारीपतंग : याकीटकाचा समावेशलेपिडॉप्टेरा गणाच्या टेरोफोरिडी कुलातकरतात. पतंगनिमुळते १·५मिमी. लांब, हिरवटकरड्या रंगाचेअसतात. त्यांचेपंखचिंचोळेअसूनपुढीलपंखांचेदोनभागांत, तरमागीलपंखांचेतीनभागांतविभाजनझालेलेअसते. पंखाच्याकडांवरकेसअसल्यामुळे ते पिसाऱ्यासारखे दिसतात. त्यामुळे या कीटकांना पिसारी पतंगम्हणतात. एक्लेलास्टीसअटोमोसा हे त्याचे शास्त्रीयनावआहे.

मादी पतंग कोवळ्या शेंड्यवर, पानांवर, फुलांवर किंवा शेंगांवर अंडी घालते. ती पाच दिवसांत उबून त्यांतून बाहेर पडणाऱ्या अळ्या प्रथम शेगांवरील साल कुरडतात व भोके पाडून आत घुसून कोवळे दाणे खातात. या कीटकाच्या अळ्या तुरीच्या शेंगेला उपद्रव देतात. त्यामुळे त्यांना तुरीच्या शेंगातील अळी असेही म्हणतात. अळी हिरवट पिवळी असून तिच्या अंगावर केस असतात.

चार आठवड्यांत अळ्यांची पूर्ण वाढ होते आणि त्या शेंगांवर किंवा भोके पाडलेल्या शेंगांतच कोशावस्थेत जातात. कोशांतून दोन आठवड्यांत पतंग बाहेर पडतात. अशा रीतीने या कीटकाचा जीवनक्रम सु. सात आठवड्यांचा असतो.

या कीटकांच्या नियंत्रणासाठी डीडीटी, बीएचसी वा कार्बारिलाचा फवारा तुरीला शेंगा लागावयास सुरुवात झाल्याबरोबर देतात. तसेच अळ्या गोळा करून त्यांचा नाश करतात.

पोखरकर, रा. ना.